Stabilność gospodarcza i odporność na kryzysy
Numer otwiera artykuł Filipa Świtały poświęcony wpływowi polityki pieniężnej na akcję kredytową banków w strefie euro i krajach skandynawskich. Badanie ponad 3200 instytucji finansowych z lat 2004–2020 wskazuje, że reakcja banków na zacieśnianie polityki pieniężnej zależy m.in. od ich wielkości i poziomu kapitału. Wyniki podkreślają znaczenie uwzględniania różnic między instytucjami przy projektowaniu polityki regulacyjnej.
Jacek Karwowski i Krzysztof Biegun analizują z kolei wskaźniki stosowane w unijnej procedurze dotyczącej zakłóceń równowagi makroekonomicznej. Na podstawie danych ze wszystkich 27 państw UE z lat 2001–2023 autorzy sprawdzają, czy wskaźniki społeczne, takie jak bezrobocie i ubóstwo, można przewidywać na podstawie tradycyjnych miar makroekonomicznych. Wyniki wskazują, że choć sytuacja makroekonomiczna pomaga wyjaśniać zmiany bezrobocia, nie wystarcza do przewidywania poziomu ubóstwa. To ważny argument za ściślejszym uwzględnianiem krajowych systemów podatkowych i polityki społecznej w analizach konwergencji europejskiej.
Znaczenie elastycznych instytucji publicznych w obliczu nakładających się kryzysów podejmują Krzysztof Kluza i Marzanna Poniatowicz. Porównując 25 państw europejskich w latach 1995–2023, badają zmiany w relacjach między władzami centralnymi a samorządami. Analiza wskazuje, że istotne znaczenie dla długookresowych wyników gospodarczych mają aktywność inwestycyjna samorządów i umiarkowana redystrybucja środków publicznych.
Handel międzynarodowy i bezpieczeństwo ekonomiczne
Anna Jankowska przygląda się konkurencyjności tureckiego handlu zagranicznego produktami rolno-spożywczymi na tle innych państw kandydujących do Unii Europejskiej. Turcja dysponuje znaczącym potencjałem eksportowym, szczególnie w zakresie owoców i warzyw, jednak pełniejsze wykorzystanie jej przewag wymaga inwestycji infrastrukturalnych i technologicznych oraz bardziej spójnej polityki gospodarczej.
Bartosz Michalski analizuje zależności gospodarek Grupy Wyszehradzkiej od importu z Chin zaawansowanych produktów podwójnego zastosowania, które mogą służyć zarówno celom cywilnym, jak i wojskowym. Badanie wskazuje na rosnące znaczenie chińskiej wartości dodanej w regionalnych łańcuchach produkcji, m.in. w przemyśle maszynowym, motoryzacyjnym, elektronicznym i chemicznym. Autor zwraca uwagę na potrzebę rozwijania europejskich zdolności produkcyjnych, współpracy badawczo-rozwojowej oraz lepszego rozpoznawania strategicznych zależności importowych.
Temat bezpieczeństwa energetycznego podejmują Dominika Choroś-Mrozowska, David Clowes, Salvatore Giacomuzzi i Michał Thlon. Autorzy badają przekształcenia handlu energią w Europie Środkowo-Wschodniej po rosyjskiej inwazji na Ukrainę, wykorzystując metody ilościowej analizy handlu międzynarodowego. Artykuł wpisuje się w debatę nad zmianami kierunków wymiany handlowej i dostosowaniem regionalnych gospodarek do nowej sytuacji geopolitycznej.
Kapitał ludzki, rozwój lokalny i zielona transformacja
W artykule poświęconym gospodarkom ASEAN-5 Muhammad Bagus Sistriatmaja, Yogi Pasca Pratama i Andri Prasetyo badają zależności między kapitałem ludzkim a inwestycjami infrastrukturalnymi. Wyniki wskazują, że wraz ze wzrostem poziomu kapitału ludzkiego maleje krańcowy wpływ akumulacji kapitału fizycznego na wzrost gospodarczy. Autorzy podkreślają zatem znaczenie edukacji, podnoszenia kwalifikacji i rozwoju kompetencji w przechodzeniu od modelu wzrostu opartego na inwestycjach do modelu opartego na efektywności.
Alexander Maune analizuje natomiast wpływ przekazów pieniężnych od diaspory na rozwój obszarów wiejskich Zimbabwe. Przegląd 62 badań pokazuje, że środki te służą przede wszystkim finansowaniu bieżącej konsumpcji, edukacji, ochrony zdrowia i mieszkalnictwa, a w mniejszym stopniu inwestycjom produkcyjnym. Ograniczeniami są m.in. niestabilność makroekonomiczna, słabo rozwinięte usługi finansowe na wsi i niepewność praw do ziemi. Wśród proponowanych rozwiązań znajdują się rozwój inkluzji finansowej i tworzenie instrumentów wspierających inwestycje diaspory.
Numer zamyka współautorski artykuł Grațieli Georgiany Noji, Mireli Cristei, Tomasza Dorożyńskiego, Aliny Ionaşcu i Florina Claudiu Boţoca, poświęcony relacjom między edukacją, innowacyjnością, cyfryzacją i zrównoważoną konkurencyjnością w Europie Środkowo-Wschodniej. Analiza danych z lat 2017–2024 wskazuje, że większy potencjał innowacyjny i rozwój cyfryzacji wiążą się z lepszymi wynikami środowiskowymi, a edukacja odgrywa istotną rolę we wzmacnianiu tych zależności. Szczególne znaczenie mają rozwiązania łączące transformację cyfrową z technologiami przyjaznymi środowisku.
Ekonomia wobec wyzwań współczesności
Najnowszy numer „Comparative Economic Research” ukazuje współzależność wyzwań stojących przed współczesnymi gospodarkami. Polityka pieniężna, finanse publiczne, bezpieczeństwo łańcuchów dostaw, transformacja energetyczna i rozwój kapitału ludzkiego nie funkcjonują w izolacji. Zebrane badania pokazują, że skuteczne strategie rozwoju wymagają uwzględniania zarówno uwarunkowań instytucjonalnych, jak i długofalowych inwestycji w kompetencje, innowacje oraz odporność gospodarczą.
Zachęcamy do zapoznania się z pełną zawartością periodyku, dostępną w otwartym dostępie na platformie czasopism Uniwersytetu Łódzkiego.
